9 Haziran 2010: İDRAR KAÇIRMA

Sevgili Manisalı hemşerilerim,
Geçen hafta sonu Ulupark’taki oyun parkında kızımın başına gelen, hafif atlattığımız ancak çok ciddi yaralanmalara yol açabilecek kazayla ilgili hemen o gece yapılan müdahale için sevgili kardeşim Ertan Korkmaz’a teşekkür etmiştim. Bu hafta sonu yeniden olay mahalline gidip incelemelerde bulundum. Kırık parçanın değiştirilmiş olduğunu görmek beni çok mutlu etti. Bu nedenle Ertan’ın nezdinde görevlilere ayrıca teşekkür ediyorum.
Bizim toplumumuzda acayip bir umursamazlık, umarsız bir ruh hali var. Belki de benim gibi hekimler hep kazalar ve sağlık problemleri ile karşılaştığımız için bizde bir pimpiriklik var, bilemiyorum. Ama gördüğüm şu ki kimse yaşama çok değer vermiyor. Sonra da başına kötü bir şey gelince “yol kapalıydı, acilde kimse yoktu, çekil be önümden” şeklinde sorunu başka yerlere havale etmeyi tercih ediyorlar. Örnek vereyim; özellikle anneler bebek arabasını veya küçük çocuklarını genelde arabalara yakın tarafta tutmuyorlar mı? Çocuk bu, tam araç geçerken bir adım atıverir! Genelde gençler karşıdan karşıya geçerken araçların üstüne doğru yürümüyorlar mı? Herkes bir “don kişot”; yel değirmeniyle savaşıyor. Yoldan geçen arabaya kafa tutma ruh halini ben anlayamıyorum doğrusu. Bu tür kazalar insanın başına elli kere gelmez, bir gelir o da telafisi mümkün olmayan durumlara yol açabilir. Bu nedenle çocuklarınızı koruyunuz, onları uyarınız. Gördüğünüz aksaklıkları yetkililere hemen bildiriniz.
Bu vesile ile bir konuyu daha aktarmak istiyorum. Ulupark’ın batı kapısından Aynı Ali parkına doğru yürürken, köşedeki asker pazarına bir şey sordum. Genç arkadaşım “abi bizde o aradığınız yok ama karşıdaki Yasemin parfümeri yazan yerde olabilir” dedi. Gerçekten de orada aradığımı buldum ve satın aldım, çok önemli bir şey de değildi. Ancak bu durum bana çocukluğumdaki arastayı hatırlattı. Komşusuna hiç müşteri gelmezse arada bazı müşterileri oraya yönlendirirdi büyüklerimiz. Komşusu da nafakasını çıkarsın, evine ekmek götürsün derlerdi. Bu zihniyetle okumak için İzmir’e göçtüğüm 1982 yılından bu yana bir daha karşılaşamamıştım. O kadar hoşuma gitti ki anlatamam. Kendilerine de bunu anlattım ve tebrik ettim. Dolmuş şöförü arkadaşlarım bana kızmasınlar ama içlerinden bazıları 1 lira için aynı işi yaptığı arkadaşıyla yarışıyorlar, bu arada kırmızı ışıkta bile geçip yayaların hayatını tehlikeye atabiliyorlar. Halbuki sonuçta insanı aç bırakan hırstır, başka bir şey değil. Ayrıca başkalarına iyilik yapmak kalbimizi güçlendirir, mutlu oluruz. Böylece daha sağlıklı yaşarız.
Bu haftaki konuklarıma gelince her ikisi de meslektaşım. 1994 yılından beri beraber çalıştığım ve kliniğimizde kadın ve nörolojik üroloji sorumlusu Doç.Dr.Gökhan Temeltaş kendi konusu olan idrar kaçırma tedavisi hakkında bilgi verdi. Yine aynı konuda değerli meslektaşım Merkez Efendi Devlet Hastanesi Üroloji uzmanı Dr.Metin Ok’ta idrar kaçırma ile ilgili sorularımı yanıtladı. Bizler üniversitede hem bir düzen hem de daha ayrıntılı bilgi sahibi olmak için hepimiz özel olarak ayrı konulara yoğunlaşıyoruz. Örneğin ben yıllardır ürolojik kanserlerle ilgileniyorum. Bu konuda araştırma yapıp, kongre, kurs ve toplantılara katılıyorum ve son bilgileri öğreniyorum. Bu diğer konuları bilmediğimiz veya ilgilenmediğimiz anlamına gelmiyor. Sevgili arkadaşım Gökhan’da daha çok kadınlarda gördüğümüz ama erkek ve çocuklarda da olan ve önemli toplumsal sorunlara yol açabilen idrar kaçırma ile ilgilenmektedir. Her iki meslektaşıma da çok teşekkür ediyorum.
Sağlıkta gündemi okuyun sağlıklı kalın.

Merkez Efendi Devlet Hastanesi Üroloji Uzmanı Dr.Metin Ok: İdrar Kaçırma Kadınlarda Daha Çok!

İdrar kaçırma (İnkontinans) nedir?
İdrar kaçırma, mesane yani idrar torbası kontrolünün kaybolarak, kişinin isteği dışında, damlalar halinde veya daha yoğun olarak idrarın kaçması demektir. Mesane, kişi kendisi idrar yapmak isteyene kadar idrarı tutmakla sorumlu bir organdır. Bu işlevinde bir hata olduğunda kişi idrar kaçırır.

Ne sıklıkta görülmektedir?
Kadınlarda idrar kaçırma sanıldığından daha fazladır ve farklı araştırmalarda %14-49 arasında değişmektedir. Ancak, birçok kadın bu durumu, doğumun ya da ilerleyen yaşın normal bir sonucu olarak görüp doktora başvurmadığından, idrar kaçıran kadınların toplumumuzdaki gerçek oranını hesaplamak güçtür. Genellikle yaşlılar utandıkları için bu sorunu yakınlarından gizlerler ve sorunu kendi kendilerine çözmeye çalışırlar. Gençlerde ise, hafif idrar kaçırma çok sık olmadığı takdirde üzerinde durulması gerekmeyen ve doktora gitmeye lüzum görülmeyen bir sorun olarak algılanır. Halbuki, baştan itibaren alınacak önlemlerle yaşlılıkta sorunun daha da büyümesi önlenebilir.

Kadında idrar kaçırma tek tip mi yoksa farklı türleri nelerdir?
Öksürme, hapşırma, gülme, yürüme ve egzersiz gibi karın içi basıncını arttıran çeşitli hareketler sırasında idrar kaçmasına stres tipi idrar kaçırma diyoruz. Kadınlardaki idrar kaçırmanın yarısından fazlası bu tip idrar kaçırmadan oluşur. Bunun dışında mesane dolumu ya da diğer uyarılmalarla kendiliğinden mesanede kasılmalar olup, güçlü bir tuvalete gitme ihtiyacı hissedildiği anda, tuvalete yetişemeden idrar kaçırmaya da sıkışma tipi idrar kaçırma diyoruz. Hastaların üçte birinde idrar kaçırma bu tiptir.
Stres tip idrar kaçırma ile sıkışma tipi idrar kaçırmanın bir arada olduğu durumlarda karışık tip idrar kaçırmadan söz edilir. Örneğin hasta hem öksürdüğünde ya da hapşırdığında, hem de bazen ani bir sıkışma hissi sonrasında idrarını kaçırabilir. Hastaların beşte birinde karışık tipte idrar kaçırmaya rastlanmaktadır. Mesane kapasitesinin üzerinde idrar biriktiğinde, mesanenin aşırı gerilmesine bağlı olarak, idrar yapma zorunluluğu hissetmeden az miktarda idrar kaçırma da görülebilmektedir. İdrar kaçıran kadınların %5-10’unda görülür.

İdrar kaçırmanın sebepleri nelerdir?
Stres tipi idrar kaçırmanın görülme sıklığını arttıran faktörler; yaşın ilerlemesi, çok sayıda doğum yapma, iri bebek doğurma, ırksal yatkınlığın olması, ailesel yatkınlık (bağ dokusu elastikiyetinin az oluşu), menopoza girmek, sigara kullanmak, uzun süreli kabızlık şikayeti olması, şişmanlık, geçirilmiş kadın organ ameliyatları sayılabilir.
Sıkışma tipi idrar kaçırmanın görülebileceği durumlar; mesane enfeksiyonları, vajen enfeksiyonları, mesane taşları ve tümörleri, mesane çıkışı tıkanıklıkları, ani sıkışma hissi ile birlikte olan idrar kaçırmaya neden olabilir. Bazen de herhangi bir neden tespit edilemeyebilir.
Şeker hastalığı, omurilik yaralanmaları, multiple skleroz gibi bazı kas hastalıkları ve alkolizm sinir hasarına yol açarak ayrıca prostat büyümesi taşma tipi denilen idrar kaçırmaya neden olabilir.
Bazı ilaçlar da inkontinansa sebep olabilir veya kolaylaştırabilir. Bunlar arasında adale gevşeten ilaçlar, tansiyon düşürücü ilaçlar, idrar söktürücüler, sakinleştiriciler, depresyona karşı ilaçlar, alerji ilaçları, sayılabilir.
Devamlı idrar kaçırmaya sebep olabilecek nedenler arasında ise mesane ve vajen arasında ya da idrar kanalı-vajen arasında oluşacak fistül denen, normalde olmaması gereken kanalsı yapılar sayılabilir.

İdrar kaçırmanın günlük hayata önemli bir etkisi var mı?
İdrar kaçırma önemli bir sosyal problemdir. Hastaların hayat kalitesi ciddi oranda bozabilen bu durum, şahsın kendisine olan güvenini ve davranış kalıplarını bozabilmektedir. Aynı zamanda sürekli ped kullanmak, beklenmedik anda meydana gelen ıslaklıktan utanmak ve idrar kokusu kadınları sosyal ve psikolojik açıdan da zor duruma sokar. Sürekli kullanılan pedler, tahrişe neden olup pişikler oluşmasına yol açar. Ped kullanma zorunluluğu kıyafet seçmekte sorun yaratabilir. Kısacası bireylerin yaşam kalitesini çok kötü etkileyen bir durumdur.

İdrar kaçırma çiftlerin cinsel yaşamını nasıl etkiliyor?
İdrar kaçırmanın kadın cinsel fonksiyonları üzerine olumsuz etkisi olduğu ve bu hasta grubunda seksüel fonksiyon bozukluğu sıklığının %26 ile %43 arasında değiştiği bilinmektedir. Ülkemizde de yapılan araştırmalarda benzer bulgular saptanmıştır.
İsveç’te 2009 yılında yapılan bir çalışmada idrar kaçıran kadınların sadece günlük yaşamının değil cinsel yaşamlarının da bozulduğu gösterildi. İdrar kaçıran 206 kadınla yapılan görüşmelerde kadınların %38’i ve eşlerin %32’si idrar kaçırmanın ilişkilerini ciddi şekilde bozduğunu belirtmişler. Bu oran genç çiftlerde daha yüksek bulunmaktadır.

HASTALARIN İLİK NAKLİ OLDUĞU DÖNEMDE DİKKAT EDECEKLERİ NOKTALAR

1. Ağız Bakımı: Serum fizyolojik gargara ile günde 10 kez, Antifungal içeren bir gargara ile günde 4 kez ağzın her iki tarafına damlatılacak, ağız içi çalkalanacak ve yutulacak.
2. Diş bakımı: Her yemekten sonra ve uyumadan önce diş etlerini kanatmadan fırçalanacak.
3. Vücut bakımı: Kemoterapi ilacı aldığı her gün dezenfektan solusyon karıştırılmış suyla vücut silme banyosu yapılmalı. Bunun için 3 adet plastik küçük boy leğen, banyo havlusu, bolca iç çamaşırı ve pijama takımı bulunmalı.
4. Hasta tuvalete gittiğinde ve kusmuğu tuvalete döküldüğünde sifonu en az 3 defa çekilmeli.
5. El - Yüz bakımı: Her tuvalete gittiğinde, yemeklerden önce ve sonra eller mutlaka yıkanmalı. Kağıt havlu ve dezenfektan özellikte sıvı sabun ve ıslak mendil kullanılmalı. Tırnaklar düzenli olarak kesilmelidir.

TABURCULUK SONRASI EV TEMİZLİĞİ:

•Evin tavanları, duvarlar, radyatörler, döşemeler ve pencere iyi temizlenmeli.
•Yerler yıkanmalı ve elektrikli süpürge ile temizlenmelidir. Yer döşemeleri için halı şampuanı kullanılması gerekli değildir, ama kullanılmışsa da mutlaka 2-3 gün tam kurumaya bırakılmalıdır.
•Banyo, lavabo, banyo küveti, duş ve klozet gibi küflenen alanlar özellikle dikkat edilerek iyi temizlenmelidir.

EV HAYVANLARI VE BİTKİ/ÇİÇEKLER:

•Canlı bitki ve çiçekler odada bulundurulmamalıdır
•Transplantasyondan sonrası ilk 100 gün ev hayvanlarından mutlaka uzak durulmalıdır.
•Hasta akvaryumla dahi aynı oda da olmamalıdır.

İNŞAAT ALANLARINDAN UZAK DURULMALIDIR.

BİREYLERLE TEMAS

•Sarılma, öpüşme, el sıkışma gibi yakın temaslardan kaçınılmalıdır.
•Herhangi bir bulaşıcı hastalığı veya üst solunum enfeksiyonu olmayan kişiler ellerini yıkadıktan sonra ziyarete gelebilir.
•İlk 50 gün için en iyi korunma, kalabalık ortamlardan uzak durmak ve maske kullanmaktır.
•Enfeksiyon geçiren kişilerle temas olduğunda hemen sağlık ekibine bildirilmelidir, aile üyeleri en az 6 ay için canlı aşı yaptırılmamalıdır.

MAKYAJ

•Yeni alınmış HİPOALLERJİK MAKYAJ MALZEMESİ kullanılabilir.
•Makyaj malzemeleri kişiye özel olmalıdır.
•Maskara kullanımı ÖNERİLMEMEKTEDİR


GÜNEŞ BANYOSU

•Güneşlenme ve bronzlaşmadan kaçınılmalıdır, korunmak için uzun kollu giysiler ve şapka kullanılmalıdır.
•Kemoterapi veya radyoterapi sonrası cild güneş ışığına karşı hassas hale gelir. Kısa süreli de olsa güneşe çıkıldığında mutlaka koruma faktörü en az 20 olan ürün kullanılmalıdır.
•Bağışıkılık sistemi kendini yenileyinceye kadar göl, deniz ya da halka açık havuzlarda yüzülmemelidir.

GÜNLÜK EKZERSİZ MUTLAKA YAPILMALIDIR…

CİNSEL YAŞAM

•İlk 50-100 gün birkaç hasta için zor zamanlardır. Bu süre içersinde cinsel istek değişebilir. Birçok hasta kullandığı ilaçlara bağlı seks ilgisinin çoğunu kaybeder. Duygusal ve fiziksel değişiklikler yaşayabilir. Bu değişikliklerin birçoğu geçicidir ve ileriki 3-6 ay içinde düzelir.
•Öpüşme ve cinsel birleşme trombosit sayısı 50 bin ve nötrofil sayısı en az 500 bin oluncaya kadar önerilmez.
•Vajinal kuruluk olabileceği için kayganlaştırıcılı kondom kullanılabilir.
•Genital bölgede akıntı, cilt lezyonu, çatlak veya döküntü olduğunda doktor veya hemşireye iletilmelidir.
•Genellikle birkaç ay için normal menstürasyon gerçekleşmez. Jinekoloji-üroloji bölümü hormon destek tedavisi konusunda hastayı bilgilendirir.

SİGARA VE ALKOL KESİNLİKLE İÇİLMEMELİDİR

KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA HEM KENDİ HEM DE EŞLERİNİN YAŞAM KALİTESİNİ BOZUYOR!

İdrar kaçırma hem erkek hem de kadınlarda oldukça rahatsız edici bir rahatsızlıktır. Kadınlarda daha çok fazla doğuma, menapoza bağlı hormonal değişikliklere bağlı olarak ileri yaşlarda oldukça sık gördüğümüz bir hastalıktır. Hastalarımızla yaptığımız görüşmelerde idrar kaçırmanın sosyal ortamlardan soyutlayan, günlük aktivitelerini engelleyen kısaca yaşam kalitesini bozan bir durum olduğunu biliyoruz. İsveç’te 2009 yılında idrar kaçıran kadınlar ve bunların eşlerinde yapılan bir çalışmada; kadınların sadece günlük yaşamının değil cinsel yaşamlarının da bozulduğu gösterildi. Dr.Margerata ve rakadaşları idrar kaçıran 206 kadınla yaptıkları görüşmelerde kadınların %38’i ve eşlerin %32’si idrar kaçırmanın ilişkilerini ciddi şekilde bozduğunu saptamışlar. Bu oran genç çiftlerde daha yüksek bulunmaktadır. Üniversite hastanemizde kadınlardaki idrar kaçırma ile ilgili her türlü araştırma ve tedavi yapılabilmektedir. Genel idrar kaçırma durumlarında başka bir önemli hastalık yoksa ameliyat 15 dakika sürmekte ve %90’lara varan iyileşme oranları elde edilmektedir. Bu nedenle idrar kaçırması olan tüm kadınlara şikayetleri daha fazla olmadan hemen ameliyat olmalarını öneriyorum.